Windows beings are a disease, a cancer of this planet. You are a plague… and Linux is the cure…

O poradniku

Poradnik powstał po to, aby pomóc początkującym użytkownikom systemu Fedora Core w szybkim starcie i oswojeniu się z nim. Jest skierowany przede wszystkim do ludzi, którzy wcześniej mieli do czynienia tylko z systemami Microsoft Windows (R).

Obecna wersja poradnika jest dostosowana do wersji szóstej tego systemu. Fedora Core 6 o kodowej nazwie "Zod" jest obecnie najnowszym stabilnym wydaniem tej dystrybucji.

Dlaczego właśnie Fedora Core (GNU\Linux)

Być może uzywasz komputera i internetu na codzień. Możliwe, ze irytują cię ciągłe komunikaty typu "twój komputer może być zagrozony" lub boisz się o bezpieczeństwo twoich danych, może chcesz być po prostu legalny albo się nudzisz i dla rozrywki szukasz alternatywy dla Windows. To wszystko zagwarantuje ci system operacyjny Fedora Core oparty na jądrze Linux.
Możliwe, że zastanawiasz się czy opłaca się poznawać i uzywać nowy system. Odpowiedź jest prosta:
Jezeli chcesz uzywać swoj komputer tak jak ty chcesz, a nie tak jak on chce to uzytkowanie systemu Fedora Core przyniesie ci (prawie ;-) ) same kożyści.

W porównaniu z Windows system Fedora Core jest oparty na całkiem innej filozofii działania. Znany z Windows "Mój Komputer" czy "Moje dokumenty" w Linuksie po prostu nie istnieją. Zamiast tego w systemie obowiązuje ścisła struktura katalogów. Poniższe drzewo w uproszczeniu przedstawia tą strukturę:

/ - katalog główny systemu
/bin - zawiera pliki binarne podstawowych, systemowych programów (coś jak pliki .exe)
/lib - zawiera biblioteki programów związanych z jądrem systemu (coś jak .dll czy .sys)
/etc - zaweira pliki konfiguracyjne programów
/home - zawiera katalogi domowe użytkowników (coś jak Moje Dokumenty)
/usr - zawiera
/usr/bin - zawiera pliki binarne różnych programów
/usr/sbin - zawiera pliki binarne różnych programów
/usr/lib - zawiera biblioteki różnych programów
/usr/share - zawiera różne pliki programów, np. bitmapy, ikony, motywy itp.
/var - "przetrzymuje" zmienne programów (np. blokady uruchomienia drugiej kopi programu)

Fedora Core jest systemem nie tyle darmowych co WOLNYM, czyli rozwijanym na zasadach Open Source (ang. otwarte źródło) co oznacza, że każdy użytkownik tego systemu może mieć wpływ na jego rozwój. Następną zaletą jest bezpieczeństwo systemu. Z Linuksem nie grozi ci żadne niebiezpieczeństwo płynące ze strony internetu (pomijając ataki zaawansowanych Hakerów). System ten po instalacji jest wyposażony zarówno w profesionalny Firewall (IPtables) jak i w narzędzie zwiększające bezpieczeństwo systemu SELinux (Security Enhanced Linux).

Spis Treści

Podstawowe zagadnienia

Czym jest Konsola (Terminal)

Konsola jest pośrednikiem wymiany informacji między komputerem a użytkownikiem. Za jego pomocą możesz wydawać komputerowi polecenia i otrzymywać ich wyniki. Terminal jest niezastąpionym narzędziem do konfiguracji systemu. Konsolę możesz uruchomić poprzez menu systemu.

Aplikacje -> Akcesoria -> Terminal

Czym jest root? Jak z niego korzystać?

Root jest to użytkownik, który może kontrolować wszystko w systemie (administrator). Za pomocą tego konta możesz dokonywać prac administracyjnych w twoim systemie. Aby mieć uprawnienia root'a należy w konsoli wpisać

su -

Czym jest paczka RPM?

Paczka RPM jest to pakiet instalacyjny z programem. Przypomina on Install Shielda lub plik .msi z Windows jednak jest ona dużo "inteligentniejsza". Jak wiadomo, różne programy mogą korzystać z tych samych bibliotek, a ich wielokrotne ładowanie do pamięci jest zbędne. Dzięki RPM paczka zawiera tylko program, jednak nie zainstaluje się, gdy nie ma innych programów, lub bibliotek których wymaga. Pozwala to na utrzymanie niesamowitego porządku.

Czym jest Repozytorium?

Repozytorium jest to zbiór oprogramowania, które jest ze sobą kompatibilne (nie powoduje problemów). Instalacją takiego oprogramowania zawartego w repozytorium zajmuje się narzędzie YUM. W Fedorze Core wyróżnia się podstawowe 3 repozytoria:

Instalacja systemu

Już niedługo...

Konfiguracja systemu

Instalacja oprogramowania

Instalowanie oprogramowania w systemie Fedora Core może odbywać się na wiele sposobów. Dla pojedynczych paczek rpm najlepiej użyć po prostu dwuklika na pliku instalacyjnym. System sprawdzi czy posiada wszystkie zależności i w razie ich braku pobierze i zainstaluje je z internetu wraz z oprogramowaniem. Drugą opcją jest użycie YUM'a. Jest to świetny program konsolowy , który w zarządzaniu oprogramowaniem jest niezastąpiony. Aby używać yum'a należy mieć uprawnienia root'a. O czym było wspomniane wcześniej.

yum install nazwa_programu

instaluje program i jego zależności

yum remove nazwa_programu

usuwa program i jego zależności

yum search słowa_kluczowe

wyszukuje programu pasującego do słów kluczowych

yum grouplist

wyświetla grupy oprogramowania (np, multimedia, środowiska graficzne, narzędzia serwerowe)

yum groupinstall

instaluje grupy oprogramowania

Oczywiście YUM to nie tylko konsola. Program do zarządzania oprogramowaniem znajduje się w

Menu Aplikacje -> Dodaj/Usuń Oprogramowanie

Jest ono bardzo intuicyjne i nie wymaga opisu. Domyślnie w systemie mamy 2 repozytoria oprogramowania zawierające tysiące paczek. Jednak z powodów patentowych system nie zawiera niektórych kodeków, oraz sterowników do kart graficznych nvidii czy ati (podobnie zresztą jak w Windows). Dlatego na tym etapie zainstalujmy w systemie repozytorium Livna. W konsoli spod konta root'a wpisz:

Dla systemu 32 bit

su -
rpm -ihv http://rpm.livna.org/fedora/6/i386/livna-release-6-1.noarch.rpm

Dla systemu 64 bit

su -
rpm -ihv http://rpm.livna.org/fedora/6/x86_64/livna-release-6-1.noarch.rpm

Polecam zainstalowanie świetnego managera plików mc.

yum install mc

Narzędzia konfiguracyjne systemu

Fedora Core zawiera szereg narzędzi konfiguracyjnych systemu (narzędzia config-tools). Są to w pełni rozwinięte, zaawansowane, a zarazem proste w obsłudze narzędzia. Na tej stronie znajdziesz wszystkie narzędzia wraz z zrzutami ekranu. http://fedora.redhat.com/projects/config-tools/

Narzędzia konfiguracyjne znajdziesz w

Menu System -> Administracja

Korzystanie z partycji FAT/NTFS

Partycje FAT są domyślnie wspierane przez system, a ich montowanie czyli udostępnienie danych w katalogu można ustalić już w instalatorze, jednak większość ludzi tego nie robi (co wcale nie jest złym rozwiązaniem). Natomiast obsługę partycji NTFS trzeba "doinstalować".

su -
yum install kmod-ntfs

Teraz należy sprawdzić rozmieszczenie i numery partycji na dyskach. (spod root'a)

fdisk -l

Tworzymy katalog w którym będziemy montować partycje.

mkdir /mnt/nazwa_partycji

Dopisujemy do pliku fstab linijkę dotyczącą naszej partycji. (X to numer partycji, zgodnie z powyższym poleceniem).

mcedit /etc/fstab

Dla FAT:

/dev/hdaX /mnt/nazwa_partycji vfat auto,quiet,rw,dmask=0000,fmask=0000,utf8,nodev,noexec,nosuid 0 0

Dla NTFS:

/dev/hdaX /mnt/nazwa_partycji auto ro,umask=0222 0 0

Po ponownym uruchomieniu partycje zostaną zamontowane.

Instalacja sterownikór kart graficznych NVIDIA/ATI

Instalacja sterowników do karty graficznej jest bajecznie prosta.

Nvidia

su -
yum install kmod-nvidia
nvidia-config-display enable

ATI

su -
yum install kmod-fglrx
ati-fglrx-config-display enable

i restart systemu.

Optymalizacja usług systemowych (uruchamianie systemu)

Optymalizacja usług systemowych polega na wyłączeniu niepotrzebnych demonów. Narzędzie do zarządzania usługami znajduje się w

Menu -> System -> Administracja -> Ustawienia serwera -> Usługi (Services)

Możesz wyłączyć te usługi z których dobrodziejstw nie będziesz korzystał. Nie wyłączaj wszystkich usług, tylko te które naprawdę ci są potrzebne!
Domyślnym poziomem uruchamiania jest poziom piąty (init 5).

NetworkManager - narzędzie do automatycznego zarządzania sieciami bezprzewodowymi
NetworkManagerDispatcher - rozwinięcie powyższej usługi
acpid - nasłuchuje i przesyła rozkazy ACPI do kernela (nie wyłączać!)
anacron - uruchamia zaplanowane zadania (nie wyłączać!)
apmd - jeden z demonów do zarządzania baterią
atd - uruchamia zaplanowane zadania (nie wyłączać!)
autofs - automatyczne montowanie/wymontowywanie napędów (polecam zostawić, choć nie jest konieczny)
bluetooth - demon pośredniczący w komunikacji PC <-> bluetooth
capi - demon związany z kartami ISDN
cpuspeed - program do płynnej zmiany częstotliwości procesorów mobilnych
crond - uruchamia zaplanowane zadania (nie wyłączać!)
cups - obsługa systemu drukowania
dund - usługa do łączenia się z siecią przez Bluetooth
firstboot - usługa uruchamiająca konfigurator przy pierwszym uruchomieniu komputera ;-) koniecznie wyłącz ;-)
gpm - usługa dodająca obsługę myszy w konsoli, miła rzecz ;-)
haldaemon - usługa zarządzająca urządzeniami (nie wyłączać!)
hidd - usługa dodająca obsługę urządzeń Bluetooth jako mysze, piloty, klawiatury itp.
hplip - usługa zarządzająca drukarkami, skanerami firmy Hewlett-Packard
httpd - demon Apache'a, czyli serwer WWW
ip6tables - zapora sieciowa dla sieci ipv6
iptables - zapora sieciowa (nie wyłączać!)
irda - obsługa komunikacji via IrDA (port podczerwieni)
irqbalance - ważna usługa systemowa, nie wyłączać!
isdn - obsługa połączeń ISDN
kudzu - automatyczna konfiguracja nowych urządzeń przy starcie (całkowicie nieprzydatna np. przy laptopie)
lirc - kontrolki podczerwieni (ktoś z tego korzysta ?)
lm_sensors - czujniki temperatury, napięcia itp. Wymaga konfiguracji!
mcstrans - demon zarządzania SELinuksem (nie wyłączać!)
mdmonitor - monitorowanie napędów RAID
mdmpd - zarządzanie i monitorowanie urządzeń RAID
messagebus - informuje o zdarzeniach systemowych (nie wyłączać!)
mysqld - demon bazy danych MySQL
netfs - obsługa dysków sieciowych
netplugd - obsługa niestatycznych interfejsów sieciowych
network - aktywuje obsługę sieci(nie wyłączać!)
pcscd - zarządzanie kartami służącymi do identyfikacji użytkownika czy coś takiego ;-) wyłączyć ;-)
restorecond - obsługa kontekstów SELinuksa, (nie wyłączać!)
sendmail - serwer pośrednictwa poczty
smb - dostęp do zasobów sieciowych windows
sshd - serwer zdalnego dostępu do komputera SSH
syslog - zarządza i tworzy logi systemowe (nie wyłączać!)
wine - rejestruje obsługę aplikacji windows (.exe) poprzez dwukrotne kliknięcie

Najpotrzebniejsze oprogramowanie

UWAGA!

Jeżeli posiadasz system 64 bitowy musisz wiedzieć, że twoja przeglądarka internetowa działa także w trybie 64 bit. Niestety twórcy wtyczek do przeglądarek nie przygotowali specjalnych wersji dla systemów 64 bitowych. Rozwiązaniem tego problemu jest wymuszenie na przeglądarce 32 bitów.

Wyedytuj plik /usr/bin/firefox, tak aby około 40 linijki odkomentować następujące linie:

# Force 32 bit version
#if [ -x "/usr/lib64/firefox-1.5.0.8/firefox-bin" ]
#then
# MOZ_LIB_DIR="/usr/lib64"
#fi

Adobe Acrobat Reader

Pobierz Acrobat Readera dla Linuksa LINK.

Dwuklikiem zainstaluj paczkę rpm. Jeżeli chcesz dodać wtyczkę do otwierania plików PDF w przeglądarce wystarczy zrobić dowiązanie symboliczne:

su -
ln -s /usr/local/Adobe/Acrobat7.0/Browser/intellinux/nppdf.so /usr/lib/mozilla/plugins/

Macromedia Flash

Polecam zainstalowanie wersji 9 Flasha, pomimo iż jest to wersja beta.

su -
wget http://download.macromedia.com/pub/labs/flashplayer9_update/FP9_plugin_beta_112006.tar.gz
gtar xzvf FP9_plugin*.tar.gz
cp flash-player-plugin*/libflashplayer.so /usr/lib/mozilla/plugins/

Sun Java

Pobierz ze strony Sun.com plik Linux Platform - Java(TM) SE Runtime Environment 6 w formacie Linux RPM in self-extracting. Następnie należy przelogować się na root'a i przejść do katalogu do którego pobrałeś plikinstalacyjny i wykonać:

su -
cd _sciezka_katalogu_

następnie:

chmod +x jre-6-linux-i586-rpm.bin
./jre-6-linux-i586-rpm.bin
ln -s /usr/java/jre1.6.0/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so /usr/lib/mozilla/plugins

Kodeki i oprogramowanie do odtwarzania filmów

Do odtwarzania filmów najlepszym programem jest Mplayer, jednak Totem też jest dobry(napewno lepiej radzi sobie z filmami DVD). Aby zainstalować te programy wpisz w konsoli:

su -
yum install mplayer-gui
echo -e "remove totem\n install totem-xine libdvdcss libdvdnav\n run\n quit" | yum -y shell

Kodeki i oprogramowanie do odtwarzania muzyki

Jeżeli używasz programu rythmbox, totem lub innego korzystającego z gstreamer to wystarczy że zainstalujesz te kodeki:

su -
yum install gstreamer-plugins-ugly

Nagrywanie CD/DVD ROM

Polecam program Gnome Baker oraz K3B

su -
yum install gnomebaker k3b

Uruchamianie aplikacji z Windows

Aby uruchamiać dużą część z aplikacji dla Windows, wystarczy zainstalować program wine.

su -
yum install wine

Aby uruchomić program z Windows wystarczy kliknąć dwukrotnie na ikonę programu.

Czcionki z systemu Windows

Często potrzebujemy czcionek znanych z systemu Windows. Są one darmowe, jednak mogą być rozprowadzane tylko z produktami Microsoftu. Oto jak je zainstalować. (2 polecenie w jednej linii!)

su -

wget --referer=http://www.mjmwired.net/resources/mjm-fedora-fc6.html \http://www.mjmwired.net/resources/files/msttcorefonts-2.0-1.noarch.rpm

rpm -ihv msttcorefonts-2.0-1.noarch.rpm

service xfs restart

Gdzie szukać oprogramowania ?

Najlepszymi źródłami oprogramowania są: gnome-files.org oraz repozytioria systemowe ;-) Szukanie programów w Dodaj/Usuń oprogramowanie to najlepszy sposób na znalezienie upragnionego programu ;-) Polecam także program YUMEX

su -
yum install yumex

Dostosowywanie systemu do własnych potrzeb

O Gnome

GNOME jest zaawansowanym, zintegrowanym środowiskiem graficznych dla systemów uniksowych. Jego podstawowymi zaletami są prostota obsługi, oraz duża konfigurowalność interfejsu. Domyślnie Gnome w Fedorze Core zawiera dwa panele. Na górnym panelu znajduje się menu systemowe, aktywatory aplikacji(skróty), tacka systemowa oraz zegar. Na dolnym panelu znajdziemy ikonkę "pokaż pulpit", listę okien, przełącznik obszarów roboczych oraz Kosz. Jak łatwo zauważyć na górnym panelu jest bardzo dużo wolnego miejsca, w które można wstawić aplety, czyli małe aplikacje zwiększające możliwości naszego panelu.

Instalacja motywów, dekoracji okien i ikon

Instalacja motywów, dekoracji okien i ikon jest banalnie prosta. Wystarczy z

Menu -> Środowisko -> Preferencje -> Motyw

wybrać

Zainstaluj motyw

i wskazać plik z motywem, dekoracją okien lub ikonami.

Motywy znajdziesz na:
Gnome-look.org
Art.Gnome.org

UWAGA !
Niektóre motywy GTK mogą używać niestandartowych silników GTK. Wówczas należy znaleźć paczkę rpm z takim silnikiem.

Oto niektóre paczki RPM z silnikami:

Triki i Porady

Podstawy pracy w konsoli

Podstawowe polecenia

su -

pozwala na uzyskanie praw superużytkownika

crtl + D

wylogowanie

ls

wyświetla listę plików/katalogów w obecnym folderze

cd nazwa_katalogu

przechodzi do podanego katalogu

cp plik_źródłowy plik_docelowy

kopiuje dany plik

rm nazwa_pliku

usuwa dany plik

top

pokazuje najbardziej zasobożerne procesy systemowe

ps -uax

pokazuje wszystkie procesy systemowe

setup

tekstowe narzędzie konfiguracyjne systemu

mc

konsolowy manager plików (niesamowite narzędzie ;-) )

mcedit nazwa_pliku

edytuje dany plik

Triki i porady

Źródła wiedzy o Fedorze Core

Polskie

Zagraniczne

Poradnik napisał adios. Pamiętaj, nie poszonę odpowiedzialności za uszkodzone dane, czy inne rzeczy ;-)